Current Problems of Psychiatry

Current Problems of Psychiatry

Aspekty psychiatryczno-terapeutyczne transowych rytuałów muzyczno-tanecznych w wybranych tradycyjnych kulturach

The therapeutical and psychiatric aspects of musical-dancing trance rituals in the chosen traditional cultures

REVIEW PAPER

Curr Probl Psychiatry 2011; 12(2): 171-174

Henryk Welcz

Katedra i Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

Streszczenie

Trans jest terminem medycznym zawartym w rozdziale V Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10) razem z opętaniem i oznacza zaburzenie cechujące się przejściową utratą własnej tożsamości i pełnej orientacji co do otoczenia.
W artykule tym chciałbym zająć się niektórymi tylko znanymi mi zjawiskami transowymi, zależnymi od woli, uwarunkowanymi kulturowo i religijnie w kręgu chrześcijańskim, muzułmańskim i żydowskim.
Tarantyzm jest zjawiskiem religijno-kulturowym o korzeniach średniowiecznych zachowanym do tej pory na południu Włoch. Wiązał się on z wiarą ludu tych okolic w to, że ukąszenie pająka tarantuli występującego w tych rejonach powoduje u ukąszonych osób określoną zmianę zachowania. Tarantela jest tańcem ludowym mającym bardzo wyraźny charakter transowy ze stymulowanym rytmem przez obsesyjny dźwięk bębenka – tamburynu i udziałem instrumentu grającego melodię.
Sufizm to odłam mistycznego ruchu wyrosłego na bazie islamu sięgający korzeniami do XIII wieku, czasu życia i działalności duchowego fundatora idei zakonu wirujących derwiszów Moulany Dźalaloddina Rumiego. Taniec derwiszów towarzyszący ceremonii określanej sema należy do grupy tańców rytualnych i może być traktowany symbolicznie jako ekspresja tego co mistyczne pośród istot ziemskich. Celem tańca nie jest wprowadzenie się tylko w stan ekstazy, ale osiągnięcie stanu łączności z wartościami i łaską płynącą od Boga do ludzi.
Żydowska obrzędowość religijna obfituje w rytuały, w których gest i taniec mają ogromne znaczenie, szczególnie w chasydyzmie, mistycznej gałęzi judaizmu. Wesołe uczty świąteczne, śpiewy i tańce uważano zaś za najważniejsze elementy służby bożej. Tańce trwały aż do osiągnięci stanu ekstazy, czemu pomagał nasunięty na oczy tałes (chusta z frędzlami) i wirowanie w różnych kierunkach.
Zjawiska transu i ekstazy, które są najczęściej utożsamiane ze sobą zostały przez badaczy przedmiotu nazwane zmienionymi stanami świadomości i oznaczały one pewne stany wywołane czynnikami fizjologicznymi lub psychologicznymi, które charakteryzują się odchyleniem w subiektywnym pojmowaniu rzeczywistości i zmianą w stosunku do przyjętych form zachowania w czasie ich przeżywania. Muzyczno-taneczne rytuały transowe dostrzegane są jako elementy zjawiska katharsis, w ścisłym powiązaniu z kontekstem religijnym.

Abstract

Trance is a medical term contained in Chapter V of International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems (ICD-10) together with possession and denotes disorder characterised by transitional loss of own identity and decline of complete understanding of the surroundings.
In this article I want to deal only with some of the known to me phenomena of trance, dependent on will, determined by culture and religion in Christianity, Islam and Judaism.
Tarantism is a religious-cultural phenomenon with medieval roots still preserved in the south Italy. It was connected with a indigenous tribes’ belief that a bite of tarantula (wolf spider), common in the area, causes a particular change of behaviour of stung people. Tarantella is a folk dance which has a really pronounced trance character with a stimulated by obsessive sound of small drum – tambourine rhythm and with a participation of an instrument playing the melody.
Sufism is a faction of mystical movement grown on the basis of Islam and reaching with its roots to the 13th century, when lived and worked the spiritual founder of the idea of the Whirling dervishes’ order Jalāl adDīn Muḥammad Rūmī-Mowlānā . The dance of dervishes accompanying the ceremony known as the Sema belongs to the group of ritual dances and can be treated symbolically as the expression of what is mystical amongst earthly creatures. The aim of the dance is not to introduce oneself only into a state of ecstasy but to achieve the state of connectivity with merits and spiritual gifts from God to people.
Jewish religious ceremonial abounds with rites in which gestures and dance have a huge importance, especially in Hasidism, the mystical branch of Judaism. Joyful festive feasts, singing and dancing were accounted as the most important elements of the service to God. Dances lasted till the reaching the state of ecstasy, what was supported by the talles put on the eyes and whirling in different directions.
Phenomena of trances and ecstasy, which are frequently identified with each other, were named by the researchers of the subject as changed states of conscience and meant particular states caused by physiological or psychological factors, which are characterised by the deviation in subjective understanding of the reality and the change towards the approved forms of behaviour during experiencing them. Musical-dancing trance rituals are perceived as the elements of the phenomenon of Catharsis, in close connection with a religious context.

Słowa kluczowe

trans, etnopsychiatria, tańce tradycyjne

Keywords

ethnopsychiatry, traditional dances

Calendar

Wrzesień 2020

Pon Wto Śro Czw Pią Sob Nie
  01 02 03 04 05 06
07 08 09 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30