Current Problems of Psychiatry

Current Problems of Psychiatry

Zjawiska transowe w tradycyjnej wiejskiej polskiej kulturze tanecznej

Trance in traditional Polish rural dance culture

REVIEW PAPER

Curr Probl Psychiatry 2011; 12(3): 330-332

Henryk Welcz

Katedra i Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

Streszczenie

Trans jest terminem medycznym zawartym w rozdziale V Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10) w podrozdziale zaburzeń dysocjacyjnych (F44.3 razem z opętaniem) i oznacza zaburzenie cechujące się przejściową utratą własnej tożsamości i pełnej orientacji co do otoczenia.
W artykule tym chciałbym zająć się zjawiskami transowymi, występującymi w tradycyjnej wiejskiej kulturze tanecznej.
Zjawiska transu i ekstazy, które są najczęściej utożsamiane ze sobą zostały przez badaczy przedmiotu nazwane zmienionymi stanami świadomości i oznaczały one pewne stany wywołane czynnikami fizjologicznymi lub psychologicznymi, które charakteryzują się odchyleniem w subiektywnym pojmowaniu rzeczywistości i zmianą w stosunku do przyjętych form zachowania w czasie ich przeżywania. Trans czy stan do niego zbliżony będący rezultatem uprawiania tradycyjnego tańca wirowego nie jest na pewno wynikiem regresji, zawiera bardzo wyraźny wymiar rozwojowy, może mieć zatem charakter terapeutyczny.
Polskie tradycyjne tańce takie jak mazurek czy oberek praktykowane z zachowaniem odpowiedniej oprawy muzycznej i w określonym kontekście kulturowym zawierają również elementy transowe takie jak opisywane wcześniej w innych kręgach kulturowych. Mogą mieć też wymiar terapeutyczny jako rezultat doświadczenia zjawiska odreagowania typu katharsis. Odczucia pojawiające się w czasie uprawiania tańca wirowego nie mają takiej głębi jaka charakteryzuje zjawiska transowe określane jako zmienione stany świadomości, chociaż występują ich niektóre cechy w postaci zmiany emocjonalnej ekspresji, zaburzenia poczucia czasu, utraty kontroli poczucia realności i zdolność odczuwania czegoś niewypowiedzianego (specyficznego kontaktu z naturą i innymi ludźmi). Znaczenie ma tutaj długotrwałe wirowanie i zmiany fizjologiczne w układzie błędnikowym mózgu.

Abstract

Trance is a medical term contained in Chapter V of International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems (ICD-10) in the part of dissociational disorders (F44.3 together with possession) and means a disorder characterised by transitional loss of own identity and decline of complete understanding of the surroundings.
In this article I would like to deal only with a part of the phenomena of trance, dependent on will, performed in traditional Polish rural dance culture.
Phenomena of trances and ecstasy, which are frequently identified with each other, have been named by the researchers of the subject as altered states of conscience and mean particular states caused by physiological or psychological factors, which are characterised by the deviation in subjective understanding of the reality and the change towards the approved forms of behaviour during experiencing them. Musical-dancing trance rituals are perceived as the elements of the phenomenon of Catharsis. Polish traditional dances like mazurek or oberek include trance elements similar to tarantella, whirling dervishes and Hasidic dances. Impressions which appear during the performance of dances with rotation are not as deep as trances described as states of conscience with deviation in subjective understanding of the reality and the change towards the approved forms of behaviour during experiencing them. Long-time rotation and changes in labyrinthine system of brain are very important.

Słowa kluczowe

trans, etnopsychiatria, tańce tradycyjne

Keywords

trance, ethnopsychiatry, traditional dances

Calendar

Wrzesień 2020

Pon Wto Śro Czw Pią Sob Nie
  01 02 03 04 05 06
07 08 09 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30